zamek w sandomierzu

Sandomierz – królewska siedziba na ziemiach świętokrzyskich

Dzisiaj chcielibyśmy Was zabrać do jednego z najstarszych polskich miast królewskich. Obok Krakowa i Wrocławia było główną siedzibą władców państwa. Stąd też pochodzi nasz najstarszy (żyjący na przełomie XII i XIII wieku) narodowy kronikarz – Wincenty Kadłubek. Niewiele brakowało, aby to właśnie z Sandomierza wywodził się pierwszy polski papież. I nie wspominamy tu o Karolu Wojtyle, a o pochodzącym z XIV wieku Mikołaju Trąbie, doradcy Władysława Jagiełły. Co prawda, nie został on głową kościoła rzymskokatolickiego, ale w 1418 roku to właśnie jemu pierwszemu Papież Maciej V nadał tytuł Prymasa Polski. Na koniec wspomnę jeszcze, że miasto, o którym dzisiaj piszemy, możecie znać też z polskiego filmu „Ziarno Prawdy” czy dość popularnego serialu „Ojciec Mateusz”. A więc zobaczcie, co można robić w Sandomierzu.

Ten piękny gród położony w województwie świętokrzyskim jest wpisany do rejestru zabytków i uważany za zabytek o światowej randze. Bajecznie usytuowany nad brzegiem Wisły zwany jest również „Małym Rzymem”. Umiejscowiony jest tak jak stolica Włoch, czyli na siedmiu wzgórzach. Ciągnie się również pod nim cała sieć podziemi (różnica jest taka, że w Rzymie są to katakumby, a w Sandomierzu legendarne lochy i piwnice kupieckie).

Sandomierz
Sandomierz – Ratusz na rynku miejskim

Najbardziej rozpoznawalnym miejscem w Sandomierzu jest jego rynek oraz znajdujący się tam Ratusz Miejski, pochodzący z XIII wieku. Był on w późniejszych latach przebudowywany i rozbudowywany. Dziś poza mieszczącymi się na piętrach gabinetami urzędników miejskich możemy znaleźć w nim oddział Muzeum Okręgowego z wieloma ciekawymi eksponatami. Do najbardziej znanych zaliczają się pochodzące z XI-XII wieku (zaliczane do najstarszych w Europie) figury szachowe wykonane z jelenich rogów.
Po jednej stronie ratusza znajduje się pochodząca z 1776 roku figura Matki Boskiej, a po przeciwnej zabytkowa zadaszona studnia z dużym ciekawym mechanizmem. Cały rynek otoczony jest starymi kamienicami, które pięknie odnowione dodają mu blasku. Niestety, dziś już tylko część z nich posiada podcienia, gdzie w ciepłe słoneczne dni można skryć się w cieniu przed promieniami słońca.

Studnia w Sandomierzu
Sandomierz – mechanizm Studni Miejskiej

Innym zabytkiem architektury jest wznosząca się dumnie w niebo kolegiata w stylu gotyckim, która została postawiona w miejscu starego romańskiego kościoła pochodzącego z pierwszej połowy XII wieku. Nosi ona wezwanie Narodzenia Najświętszej Maryi Panny. Już z zewnątrz robi duże wrażenie, natomiast po wejściu do środka ukazuje swój pełny blask. Piękne zdobienia oraz kunsztownie wykonany ołtarz główny zachwycają precyzją wykonania. Do najcenniejszych zabytków tego miejsca zaliczyć można ufundowane przez Władysława Jagiełłę freski bizantyjsko-ruskie (w Polsce zachowały się tylko w czterech lokacjach), dwanaście XVIII-wiecznych obrazów przedstawiających męczenników chrześcijańskich oraz eksponaty znajdujące się w skarbcu katedralnym, niewątpliwie należy zwrócić uwagę na inkunabuły czy relikwiarz Drzewa Krzyża Świętego.

Kolegiata w Sandomierzu
Sandomierz – Kolegiata Narodzenia Najświętszej Maryi Panny

Nieopodal katedry sandomierskiej wznosi się dumnie duża budowla – Zamek. A właściwie tylko jedno jego skrzydło, porządnie odrestaurowane w drugiej połowie XX wieku. Reszta twierdzy została zniszczona przez wojska najeźdźców podczas Potopu Szwedzkiego. Usytuowanie tej budowli w tym miejscu nie budziło żadnych wątpliwości, a doskonały widok i walory obronne zostały docenione już przez budowniczych w X wieku. Niechlubna sławą miejsce to zasłynęło w okresie zaborów, gdy władze rosyjskie przekształciły ten zabytek w więzienie, którym pozostało aż do połowy XX wieku. Dziś mieści się w nim siedziba Muzeum Okręgowego, a w niej znajdziemy najcenniejsze eksponaty Sandomierza. Polecamy Wam poświęcenie czasu na odwiedzenie tej skarbnicy wiedzy historycznej.

zamek w sandomierzu
Sandomierz – Zamek Królewski

W dawnych latach miasto było otoczone wysokim murem, a do jego wnętrza prowadziły cztery bramy. Do dziś zachowała się niestety tylko jedna, zwana Bramą Opatowską. Pochodzi ona z XIV wieku i wykonana została w stylu gotyckim. O jej szczególnych walorach obronnych świadczą liczne otwory strzelnicze oraz prowadnica, dzięki której spuszczano kratownicę. Zwieńczeniem górnej części wieży jest taras, obecnie widokowy, wcześniej służący jako miejsce wystawiania warty. Po wdrapaniu się na górę oczom naszym ukazuje się niezwykle ładna panorama na miasto oraz na otaczające je tereny. Podobno w dni o dobrej przejrzystości powietrza można z niej dostrzec tereny oddalone o około pięćdziesiąt kilometrów.

Sandomierz brama opatowska
Sandomierz – Brama Opatowska

Nieopodal bramy, wystarczy przekroczyć  jezdnię i pokonać około sto metrów, znajduje się kolejna perełka historii, tym razem barokowej. Zespół budynków klasztornych wraz z kościołem pod wezwaniem świętego Michała został wybudowany w XVII wieku, a zasiedlały go w ten czas siostry zakonne z zakonu benedyktynek. Obecnie w starych budynkach znajduje się Wyższe Seminarium Duchowne, co powoduje, że część pomieszczeń nie jest dostępna zwiedzającym, ale i tak warto zobaczyć choćby sam kościół, w którym ciekawostką jest niewątpliwie ambona. Jest ona wykonana w kształcie drzewa genealogicznego zakonu benedyktynów, posiadającego swoje korzenie w znajdującej się u podnóża, postaci świętego Benedykta.
W jednym z budynków klasztornych mieści się się biblioteka Wyższego Seminarium Duchownego, w której zgromadzono wiele starodruków i inkunabułów. To tutaj znajduje się również jeden z najstarszych w Polsce rękopisów „Bogurodzicy”.

sandomierz wyższe seminarium duchowne
Sandomierz – Wyższe Seminarium Duchowne i kościół św. Michała

Kolejnym przejawem budownictwa sakralnego w Sandomierzu jest klasztor dominikański wraz z kościołem pod wezwaniem świętego Jakuba, będący najstarszą fundacja dominikańską w Polsce. Sam kościół wykonano w stylu romańskim, wewnątrz niego możemy podziwiać oryginalne skrzydła pochodzącego z XVI wieku ołtarza, Kaplicę Męczenników z XVII wieku, upamiętniającą straconych w 1260 roku, podczas najazdu tatarskiego braci zakonnych oraz przepiękne witraże z początku XX wieku.
W kryptach kościoła znajdują się doskonale zachowane zwłoki Teresy Izabeli Morsztynówny, siedemnastowiecznej wojewodzianki, która jak głoszą źródła historyczne, złożywszy w dzieciństwie śluby czystości dochowała ich aż do śmierci. Nie uległa, mimo wielokrotnych prób i presji ze strony rodziców chcących wyswatać ją z bogatymi i znaczącymi kawalerami.

klasztor dominikański sandomierz
Sandomierz – kościół św. Jakuba i klasztor dominikański

Powyżej opisaliśmy tylko część atrakcji Sandomierza. Gdy wybierzecie się tam sami, na pewno odkryjecie ich dużo więcej, ot chociażby podziemną trasę turystyczną czy zbrojownię rycerską Chorągwi Ziemi Sandomierskiej. O Sandomierz zawadziliśmy jeszcze raz z przyjaciółmi podczas objazdówki po Polsce – Świętokrzyskie – droga św. Jakuba i pomyłka Hołowczyca.

6 uwag do wpisu “Sandomierz – królewska siedziba na ziemiach świętokrzyskich

  1. Byłam w Sandomierzu 4 lata temu, wówczas na rynku był istny tor przeszkód, wykopki, ale i tak jest to miasto niezwykłej urody 🙂
    Warto jeszcze wspomnieć o wąwozie Królowej Jadwigi, piękna trasa!

Dodaj komentarz